شکیبا باشید لطفا شکیبا باشید

سفرنامه شیخ بهایی به مشهد



سفرنامه شیخ بهایی به مشهد

محمد بن عزّالدین حسین معروف به شیخ بهایی در 8 اسفند سال 953 هجری قمری در بعلبک لبنان به دنیا آمد. او منجم، ریاضیدان، حکیم، عارف، فقیه، محدث، شاعر، ادیب، مورخ و دانشمند بود. شیخ بهایی به جهانگیر بودن و به عبارتی جهانگردی معروف بوده است. وی با وجود سفرهای بسیارش بیش از 100 کتاب و رساله در مورد مهندسی، معماری، سیاست، ریاضی، نجوم، اخلاق، عرفان، فلسفه، منطق، فقه، حدیث، هنر و فیزیک نوشته است. او به مدت 30 سال به سرزمین های اسلامی از جمله مکه، مصر، شام، حجاز، عراق، فلسطین، آذربایجان، هرات ایران و غیره سفر کرد. از معروف ترین سفرهای شیخ بهایی می توان به سفر او در سال 1007 هجری قمری و به همراه شاه عباس صفوی و با پای پیاده از طوس به مشهد اشاره کرد. سه سال بعد در 1010 هجری قمری شاه عباس به سبب نذری كه داشت دوباره با پای پياده از اصفهان به مشهد رفت و ۳ ماه در اين شهر ماند كه در اين سفر نيز شيخ بهایی همراه او بود. شیخ در طول سفر مشغول تدریس بوده است و از مشهد باز به هرات می رود و مراجعت به اصفهان می کند و همه جا به تدریس مشغول بوده است. امروز 3 اردیبهشت ماه و همزمان با بزرگداشت شیخ بهایی حدود 398 سال از درگذشتشان میگذرد و گل بلیط به این بهانه بخشی از سفرنامه شیخ در سفرهایش به مشهد را منتشر می کند.

سفرنامه-شیخ-بهاییبهایی در کشکول در مورد سفرهای خود به شرح زیر نوشته است:

در قحطی سال ۹۸۸ هجری قمری در شهر تبریز و دیگر بار در ماه صفر سال ۹۹۳ هجری قمری در تبریز بوده است، و در ماه ذیقعده ی سال ۱۰۰۷ هجری قمری در شهر مشهد و در ماه محرم سال ۱۰۰۸ هجری قمری در حال بازگشت از سفر مشهد بوده است، و چندی در کاشان و نیز مدتی در هرات گذرانیده و در اشعار خود از گازرگاه هرات توصیف کرده است. در جایی آمده است که در راه مشهد شاه عباس، تصمیم گرفت میرداماد و شیخ بهایی را امتحان کند پس به شیخ بهایی که اسبش جلو میرفت گفت: این میرداماد چقدر بی عرضه است اسبش دائم عقب می ماند. شیخ بهائی گفت:کوهی از علم و دانش برآن اسب سوار است، حیوان کشش این‌همه عظمت را ندارد. ساعتی بعد عقب ماند و به میر داماد گفت: این شیخ بهائی رعایت نمیکند، دائم جلو می تازد. میرداماد گفت: اسب او از اینکه آدم بزرگی چون شیخ بهائی بر پشتش سوار است سر از پا نمی شناسد و می خواهد از شوق بال در آورد. وقتی به مشهد رسیدند شیخ بهایی شعر 5 بیتی امان از نفس را - على ساكنه التحية و السلام به رشته نظم کشیده است.

تو ز دیو نفس اگر جویی امان/ رو نهان شو چون پسری از مردمان

گنج خواهی کنج عزلت کن مقام/ واستتر و استخف عن كل الانام

چون شب قدر از همه مستور شد/ لاجرم از پای تا سر نور شد

اسم اعظم، چون کسی نشناسدش/ سروری بر کل اسما باشدش

تا تو نیز از خلق پنهانی همی/ لیلت القدری و اسم اعظمی

وی شبی بعد از گفتن این شعر، در خواب دیده بود، پدرش رقعه ای به او داده و بر آن رقعه این آیه را نوشته است. {تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِينَ لَا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَلَا فَسَادًا وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ } [القصص 83] همچنین شیخ بهایی در بارگاه رضوی هنگامی که به مشهد اقدس رضوی، مشرف شده بود، چنین سرود:

هذه قسبت مولاي بدت كالقبس/ فاخلع النعل فقد جزت بوادي القدس

یعنی این بارگاه مولای من است که چون نور می درخشد، پس پای از کفش بیرون کن، که تو در وادی مقدس هستی. در این سفر شیخ بهاء الدين شعری در مورد عشق به مشهد رضوی در نامه ای به یکی از دوستان خویش، ساکن در مشهد رضوی ، نوشته است:

يا ريح إذا اتيت أرض الجمع/ أعني طوس فقل لأهل الربع

ما حل بروضت بهائيكم/ إلا وسقی ریاضها بالدمع

یعنی ای باد صبا! اگر به سرزمین یاران «طوس» گذر کردی، به ایشان بگو بهایی شما، از باغ و بوستانی نگذشت، مگر آن که آن جا را با اشک چشم خود سیراب نمود. وقتی بهایی در اثنای بازگشت از سفر زیارتی مشهد مقدس منور رضوی، علی ساکنه افضل التسليمات - در ماه محرم سال 1008 بوده است شعری با عنوان رندانه این چنین می سراید:

نگشود مرا زیارتت کار/ دست از دلم ای رفیق بردار!

گرد رخ من ز خاک آن کوست/ ناشسته مرا به خاک بسپار!

رندی است ره سلامت ای دل/ من کرده ام استخاره صد بار

سجاده ی زهد من که آمد/ خالی ز عیب و عاری از عار

پودش همگی ز تار چنگ است/ تارش همگی ز پود زنار

خالی شده کوی دوست از دوست/ از بام و درش چه پرسی اخبار

کز غیر صدا جواب ناید/ هر چند کنی سؤال تکرار

گر میگویی کجاست دلدار/ آید ز صدا کجاست دلدار؟!

افسوس که تقوای «بهایی»/ شد شهره به رندی آخرِ کار

در پایان شیخ بهایی در تاریخ 8 شهریور سال 1030 هجری قمری در اصفهان درگذشت که بنا به وصیتش در مشهد و در بارگاه حرم مطهر رضوی دفن شد. او در کنار آرامگاه علی‌بن موسی‌الرضا جنب موزه آستان قدس به خاک سپرده شد که امروزه آرامگاه وی بین مسجد گوهرشاد، صحن آزادی و رواق خمینی در رواقی که به یاد او نامگذاری شده قرار دارد که شما می توانید در سفر خود به مشهد از مقبره او نیز بازدید کنید.     نویسنده و گردآورنده: نوشین ذاکری منابع: کتاب کشکول جلد 1 و 2 / شیخ بهایی و کلیات اشعار و آثار شیخ بهایی/ محمد بن حسین


هواپیمایی ماهان
هواپیمایی ایران ایر
هواپیمایی آسمان
هواپیمایی کاسپین
هواپیمایی امارات
تمامی حقوق این سایت متعلق به آژانس بینالود پرواز شرق می باشد و استفاده از اطلاعات آن بدون عنوان نام سایت پیگرد قانونی دارد